Inleiding

Regels

Aandelen

Tiles

Maatschappijen

Technische & Tactische tips De maatschappijen

Eerlijk gezegd schrijf ik dit verhaal om dit hoofdstuk. Op maatschappijen in 1830 zou ik kunnen promoveren. Niet dat ik zo goed ben, maar ik zou er best heel lang op willen studeren en wie weet, kan ik er dan wat zinnigs over zeggen.

Timing

Je hebt het natuurlijk nooit echt in de hand en bovendien ontwikkelt ieder spel zich anders, maar van te voren bedenken welke treinen je wilt hebben, kan nooit kwaad. Ook is het erg verstandig van te voren te bedenken welke gevolgen het opstarten van een nieuwe maatschappij en dus het kopen van een nieuwe trein voor gevolgen heeft voor de andere maatschappijen. Al lijkt een presidentschap soms nog zo fijn, soms is het beter je geld in je zak te laten roesten om te voorkomen, dat een andere maatschappij zodanig in moeilijkheden komt, dat jij daar zelf moeilijkheden mee krijgt. Soms ook moet je je hele eigen bezit riskeren of zelfs verkopen, om daarmee anderen in onoverkomelijke moeilijkheden te brengen.

Tip: de eerste diesel komt in de aanbieding als de eerste zestrein verkocht is en dus niet zoals in de rest van het spel pas als alle zes-treinen verkocht zijn. Die eerste diesel kost 300 minder dan normaal, tenminste als je een vier-treintje in kunt ruilen. Dat is veel. Bij de verkoop van de eerste diesel worden alle vier-treintjes waardeloos. Er zijn dan altijd maatschappijen, die in moeilijkheden komen. Degene, die de eerste diesel koopt en gewoon kan betalen. wordt gegarandeerd niet laatste!

Passende treinen

Ik weet het, diesels zijn geweldig. Diesels kennen geen beperkingen wat betreft het aantal stations en kunnen dan ook afschuwelijk veel verdienen Echter afhankelijk van het spel is het soms beter gewoon een vijfje te kopen en stug te blijven uitbetalen. Vooral als je traject klein maar fijn is, zoals bijvoorbeeld vaak voor New York New Haven, is de prijs van een diesel veel te hoog. Hier komt meteen ook een van de voordelen van dubbele presidentschappen naar voren.
Als je een diesel gaat kopen, heb je eigenlijk een 4 treintje nodig, want anders zit je na de eerste 6 trein helemaal zonder treinen en verlies je kostbaar terrein op de aandelenmarkt. Maar 4 treinen zijn eigenlijk niet zo fijn, want ze zijn vaak zo weer uit de mode. Ik heb het meegemaakt, dat men 4 treintjes kocht, die al weer verouderd waren, voordat ze geld op konden brengen. Eigenlijk moet je het alleen doen, als jij minder verdient aan de 2 treinen dan de anderen. En koop dan meteen de eerste de beste 4 trein. De persoon, die de laatste 4 trein koopt en niet genoeg geld heeft voor de eerste 5, wint het spel nooit!

Tip: Stel, ik heb de B&O en die heb ik helemaal uitgeknepen. Hij heeft een fijn diesel spoor, maar het loont niet om beurtenlang niet uit te betalen om er een te kunnen kopen. Dat is een heel goed moment om bijv. de New York New Haven in bedrijf te brengen, die een fijne trein te laten kopen, die over te doen aan de B&O en van de restjes een New York New Haven-trein kopen.

Tip: koop de eerste de beste trein, die je kan, die niet meer wegroest. Na de diesel zijn er meestal nog 6 of 9 operating rounds tot het einde van het spel. Die diesels zijn maar zelden lonend, de 5 en 6 treinen zijn veel interessanter, omdat ze minder kosten en vaak meer koerswinst toestaan.

Tip: Als een maatschappij er echt slecht voorstaat, moet je alle aandelen behalve het presidents share verkopen. Die aandelen komen in de zogenaamde Bank Pool terecht en genereren inkomsten tijdens operating round. Niemand zal ze kopen zolang de maatschappij bijna blut is en jij alsnog de 2 resterende aandelen kunt verkopen als ze het presidents share van je overnemen, maar jij kunt lekker én koerswinst boeken én toch meer geld in het bedrijf pompen.

Tip: koop altijd minstens één 3-trein, anders zit je onmiddellijk zonder trein als de eerste 4 trein verschijnt en verlies je zowel inkomsten als koerswinst. Koop nooit twee 3 treinen!! Naarmate het spel vordert speelt de treinenlimiet een steeds grotere rol en kan het je kop kosten, als je geen passende trein kan kopen, omdat je het maximum aantal treintjes al hebt.

Presidentschap and gentlemen-agreements

Zonder presidentschappen kun je volgens mij het spel alleen in extreme gevallen winnen. Belangrijkste oorzaak daarvoor is het limiet van het aantal aandelen. Een presidents share, wat een dubbel aandeel is, telt voor die limiet als een enkel aandeel. Iemand met zo'n aandeel heeft dus gewoon meer aandelen en kan dus potentieel meer verdienen als degene die dit niet heeft.
Bovendien hoort iemand zonder presidentschappen niet te winnen, want hij speelt het spel niet echt mee. Wel geldt dat je als nieuweling in het begin van het spel even de presidentschappen kan laten liggen. Maar dat geldt alleen voor het begin.
Een presidentschap is leuk, twee presidentschappen is leuker. Niet alleen heb je dan nog meer aandelen, je kunt ook zodanig met de bezittingen van de maatschappij schuiven, dat je daar zelf het beste uitkomt. Dat is fijn. Ook heel fijn is een presidentschap op een voor de maatschappij zeer slecht moment in de schoenen van een ander te schuiven.
Overigens is het in dit spel heel goed mogelijk gentlemen agreements te maken, zij het dat dat niet moet ontaarden in klef spel. Bepaalde claims hoeven niet gelegd te worden, een traject wordt gezamenlijk gelegd. Maar let op, alleen als je daar allebei beter van wordt!

Tip: ik zie vaak spelers achteroverleunen en onbezorgd goede aandelen kopen, als de strijd om de permanente treinen, de 5-treinen, de 6-trein(en) en de diesels is beslecht. Juist dan is het gevaar en de consequenties van het doelbewust dumpen van een presidentschap van een maatschappij zonder treinen het hoogst. Ooit een diesel helemaal uit eigen zak betaald?

De voorkeurslijst.

1. Chesapeake & Ohio

C&O is in mijn ogen de mooiste maatschappij die er is. Hij is één van de beste, misschien wel de beste, melkkoeien om mee te starten en als de president geen gekke dingen doet, blijft hij het hele spel een goede maatschappij. Vaker als de helft van de keren is de C&O op het eind de ''duurste'' maatschappij.
Wat maakt C&O zo goed? Allereerst is het thuisstation 30 waard. Daardoor levert de eerste uitbetaling direct al 50 op voor de lijn naar de stad linksonder de thuishaven. ln de tweede ronde wordt die tweede stad ook geclaimd en kan men naar het Gulfgebied rijden met de in de vorige ronde aangeschafte trein. Dat zijn er dan al 100. Verder ligt Chicago erg dicht bij, wat natuurlijk nooit te versmaden is. En al die tijd heeft de C&Q in zijn gebied van geen enkele andere maatschappij concurrentie te duchten. Volgens mij is het voor de C&O het beste om in ieder geval zijn eigen gebied optimaal uit te buiten.
Er is trouwens ook een andere opbouw van het C&O-net denkbaar. Meteen een scherpe bocht naar de stad links naast de thuisbasis (F4: Toledo) wordt vaak gespeeld, waarna een soort X met Toledo in het hart ontstaat. Maar ook een begin met meteen een flauwe bocht naar Chicago met direct 70 dividend wordt vaak gespeeld.

Om het succes van C&O helemaal compleet te maken, wil je eigenlijk ook nog naar New York. Maar dat is vaak erg moeilijk. Je mag toch aannemen, dat de andere twee maatschappijen, die tussen C&O en New York zitten dat niet toelaten. Als je zelf één van die maatschappijen onder controle krijgt, dan zit dat natuurlijk wel snor. Dan zou je het spel eigenlijk moeten winnen. Een andere kans is dat een president van een van de twee andere maatschappijen veel aandelen in C&O heeft. Dat is natuurlijk erg gunstig.

Truc: de maatschappij, die de private company D&H heeft, mag op de plaats van die maatschappij gratis(!!!!) een station tile en een claim leggen. Alleen moet die spoorweg dan door de bergen aangelegd worden en dat kost wel wat geld… Laat die D&H nou vlak bij New York liggen, komt dat de C&0 even goed uit! Nadeel: de anderen zullen dat wellicht zien aankomen en zullen proberen te voorkomen dat je aansluiting op hun kostbare trajecten krijgt. Bovendien ben je dan meteen uitgeclaimd, maar toch....

Voor de zekerheid houd je de derde C&O claim achter de hand om hem zo dicht mogelijk bij New York te kunnen leggen.

2. Baltimore & Ohio

De B&O is bij uitstek een goede melkkoe. In het begin levert hij altijd het meeste op. Met twee of misschien zelfs drie twee treintjes naar de Deep South crossen levert goud op Dat goud kun je dan investeren in aandelen, die ook op de langere termijn goed zijn. Want, de B&O staat er ook om bekend, dat het niet altijd zo lekker blijft. Immers, de verbindingen met Deep South en later met het noorden kosten 160 dollar, het begin-materieel kost al snel 240 à 320 en de twee noodzakelijke claims kosten 140. Dan heb je zelfs in het meest gunstige geval al meer dan de helft van je budget verbruikt.
Wil je later doorgaan, of erger nog, een private company aan de B&O slijten, dan moet er flink gespaard worden en dat kost geld. Een oplossing is het opstarten van een nieuwe maatschappij met een nieuw budget. Kan goed uitpakken, maar met ervaren spelers zal je dan toch problemen krijgen.

De B&O is meestal voor de eigenaar van de private compact B&0. Die is erg duur en levert zelf geen rendement meer op als je de echte company B&O opstart. Dat is een nadeel, maar spelers die met de B&O starten en zeker als ze dat met het maximale budget doen, zijn die avond lekker actief en worden zeker geen laatste. En als het een beetje mee zit, heb je zelfs kans om te winnen.

Opm: theoretisch is het mogelijk om de B&O uit New York weg te houden. A1s je dat doet kost het je zelf wel het een en ander, maar je kunt die B&O-er, vaak een Hildo Krop-type, lekker laten kermen.

Tip: Als je eenmaal de Private Company B&O hebt gekocht verwacht iedereen, dat je de B&O ook opstart, maar niemand verplicht je daar toe. Ik ben er geen liefhebber van en ik kan me geen winnaar herinneren, die de B&O niet opstartte, maar het rendement op de private is erg goed!!

3. Canadian Pacific

De Canadian Pacific Railroad is iets bijzonders. In mijn allereerste spel was het "mijn" maatschappij. De Canadian is dan ook altijd mijn maatschappij gebleven. In de bikkelharde 1830-partijen die ik meestal speel, is het het verstandigste om met de Canadian het eigen gebied helemaal uit te melken. Met het eigen gebied bedoel ik de driehoek van de Maritieme provincies, de grote meren en Canadian West. Wil je echt monsterscores halen, dan moet je proberen over de Apalaches of tussen de meren door aansluiting zien te krijgen op het ''grote" net, maar dat is moeilijk en in zware partijen onmogelijk en zelfs niet eens lonend. Laat ze liever elkaar maar afslachten en doe vooral niets om daarvan de aandacht af te leiden.
Anders wordt het natuurlijk als je het presidentschap van de Canadian met de New York Central of de Erie combineert! Als je je concentreert op je eigen driehoek, dan is de Canadian een hele goede voor de korte en middellange termijn. Door het fijne thuisstation (het beste startstation op het bord!!!) begint de Canadian direct met het uitkeren van 60. Datzelfde bedrag geldt ook voor de tweede beurt. De derde beurt is het al te verhogen naar 110, mits er nog een stad beschikbaar is. Die stad komt met claim te liggen bij Canadian West. Voor de Canadian is het fijn als deze fase snel gaat en er snel treintjes drie en dus groene tiles komen. Met een treintje drie loopt de uitkering al op naar 160 en dat is veel voor een twee en een drie trein. Ook als later de 00-tile linksboven Erie goed gelegd wordt, blijft het lopen als ... een trein.

Als de diesels komen wordt het even wat minder. Boven de meren kun je tot dik boven de 300 komen, maar dan kan het gebeuren dat ze daar onder de rivieren even dik overheen gaan. Op zich hoeft dat niet erg te zijn. Als je een beetje gunstig spaart en handig treinen aankoopt, dan kun je met je aandelen helemaal tot aan het maximum komen en dat moeten de anderen, waarvan jij natuurlijk lang voor de tijd van de grote dividend-uitkeringen ook de nodige aandelen hebt gekocht, dat dan maar met extra dividend zien goed te maken.

4. New York New Haven and Hartford

NYNH stond eerst veel lager op de lijst. Ik ken NYNH vooral als een tweede generatie maatschappij. Leuk, omdat hij per definitie New York aandoet, maar het grote bezwaar is dat NYNH maar 1 claim bezit naast het thuisstation. Daar kun je niet veel mee doen. Anderen kunnen jou daarentegen wel wat doen. NYNH zag ik dan ook als een mooie maatschappij om erbij te hebben, waarmee je een hele mooie trein kunt kopen, die je eerste maatschappij dan te gelde maakt. De NYNH zelf krijgt dan bij voorkeur een 5-trein, waarmee hij nog een heel leuk rondje New York (4 stations, 210) maakt.

Dat is dus sterk veranderd, nadat ik NYNH als startmaatschappij en melkkoe gebruikt heb zien worden. Dat was een spectaculaire ontdekking, waar ik zelf niet op gekomen was. Met bijv. 3 2-treintjes en misschien nog wel meer, kan je op de korte termijn zoveel geld verdienen in de buurt van New York, dat de andere spelers onmiddellijk op die kar moeten springen en aandelen in NYNH moeten kopen om niet meteen in het begin op onoverkomelijke achterstand gezet te worden. En daarmee heb je meteen potentiele slachtoffers om een failliete NYNH aan over te doen. En gaan ze niet mee in NYNH, dan verdien je dus veel meer dan de anderen en kun je een mooie andere maatschappij kopen, die NYNH een mooie trein voor een zacht prijsje aan de hand doet. Bijna net zo leuk als B&O!

5. Pennsylvania Railroad

De Pennsylvania is eigenlijk niet "mijn" maatschappij. Ik weet eigenlijk niet waarom. Pennsylvania krijgt altijd aansluiting met New York en als hij of zij niet bijzonder zit te slapen krijgt de Pennsylvania ook nog eens aansluiting op Chicago, lekker hapje nummer twee. Een duidelijk nadeel van de Pennsylvania is het thuisstation. Dat is maar 10 waard in de eerste ronden zul je het dan ook moeten doen met een uitkering van 3 per aandeel. Dat vind ik erg weinig. Ook daarna in het middenspel blijft de PRR achter op de koplopers, al heb je grote kans, dat je in de laatste periode met de grote uitkeringen wel koploper bent.
Mijn grote bezwaar tegen de PRR is dan ook, dat als je veel geld in de PRR steekt (moet steken om hem van de grond te krijgen), je daarna weinig geld en dus weinig speelruimte hebt wat betreft de andere aandelen. Een bijkomend bezwaar is dat het leggen van claims voor de PRR nogal nauw luistert en aangezien ik niet de beste ''claimer'' van het peloton ben, is de PRR niet mijn maatschappij. Het is meer wat voor Hilde, Peter Mulder of Paul Stouthard. Een voordeel is het feit, dat er door de private company Camden & Amboy direct al een aandeel in omloop is. Er hoeven dus maar 5 in plaats van 6 aandelen in omloop worden gebracht. Als bijvoorbeeld Peter Mulder de C&A koopt, dan kan ik het niet laten met de PRR te beginnen. Vrijwillig koopt Peter nooit, maar dan ook helemaal nooit een aandeel in een maatschappij, waar ik president van ben. Zelfs al is mijn maatschappij verreweg de beste maatschappij op het bord. In zo'n geval is het leuk om hem te dwingen.

Het voordeel van de C&A is eigenlijk ook een nadeel. Zolang de C&A in particuliere handen is, kan de 00-tile linksonder New York niet gelegd worden. En goede ligging van die 00-tile is een belangrijke voorwaarde voor het succes van de PRR. Dus eigenlijk wil je de C&A liever maar zelf hebben om hem op een gegeven moment voor veel geld aan de PRR te verkopen. Dat gaat dan wel ten koste van de PRR, maar het moet tenslotte uit de lengte of de breedte komen.
Door het gratis aandeel van C&A komt de PRR altijd als een startmaatschappij uit de bus. Bovendien is hij vaak bij de beste maatschappijen op het eind. Aandelen PRR, mits de president geen irrationele dumper is, kun je met de ogen dicht kopen.

Tot slot, de PRR hoeft erg weinig in materieel, claims, tunnels, bruggen en wat al niet meer te investeren. Er is zelfs een scenario denkbaar, dat de PRR helemaal niet hoeft in te houden. Als de PRR een 2 treintje, een 3 treintje, een claim (toegang tot New York) en een 5 treintje koopt, dan kom ik op 750 dollar. Met een beginkoers van 76 en een beginkapitaal van 760, hoef je alleen de eerste ronde (dan heb je immers nog geen trein) in te houden en word de PRR gegarandeerd de duurste maatschappij. Maar, aan dat scenario zitten natuurlijk heel wat mitsen en maren, o.a. een cooperatieve houding van B&O en Camden & Amboy en bovenal de mogelijkheid om zo'n 5 trein te kopen, tenslotte zijn die erg schaars.

6. New York Central

Iedereen heeft wel iets dat niet voor hem of haar is weggelegd. Zo is het mij niet gegeven om de New York Central tot een doorslaand succes te maken. En dat terwijl ik precies denk te weten hoe dat moet. Ik ga er nu niets van verklappen, want ik wil het eerst nog eens een keer in de praktijk brengen. Laat ik alleen een klein tipje van de sluier oplichten: New York kun je van vier kanten naderen. Probeer je spoornetwerk en je claims te leggen voordat de andere maatschappijen, de New York New Haven. de Boston&Maine, de Erie of de Canadian roet in het eten kunnen gooien, of liever nog, koop (een van) die maatschappijen zelf.
Verder moet je heel erg op de private company Mohawk & Hudson letten. Als die lang in bedrijf blijft, dan word je volkomen geblokkeerd! Probeer die zelf te pakken, als je de NYC speelt! Of dwing anders de eigenaar die maatschappij in te laten ruilen voor een aandeel NYC: als die maar niet in de weg zit.
Overigens, wat er over NYNH als melkkoe geschreven staat, is natuurlijk ook mogelijk voor NYC, alleen heeft de NYC echt groene tiles nodig en zal hij dus snel een 3 treintje moeten kopen.

7. Boston & Maine

Voor BM geldt hetzelfde als voor NYNH. Alleen is het lucratieve rondje New York voor BM vaak niet weggelegd. Zonder aansluiting op New York, maar wel met directe aansluiting van Boston op de New York Centrum home-tile en een 5-trein is nog altijd een rondje van 200 mogelijk. Dat valt niet tegen, maar is ook geen vetpot.

8. Erie

De Erie is altijd een beetje Hilde's maatschappij geweest. Erie levert haar bijna altijd nog een aardig dividend op. Het ligt aan de ontwikkeling van het spel waar je precies moet proberen in te breken op het bestaande net. Een nadeel ven Erie is dat de thuistile vaak al gelegd is. Meestal door een rivaliserende maatschappij. Er valt we1 wat van te maken, zeker als je de Erie de beide 5 treintjes kunt laten kopen en een 5-trein verkopen aan je andere maatschappij en anders kun je de kas van de Erie gebruiken om je eerste maatschappij te helpen, maar je zult het mij niet vaak zien doen. Tegen de tijd dat de Erie op het bord verschijnt heb ik mijn aandelenpakket al lang en breed rond.

Tot slot nog een laatste tip: bij het verschijnen van de diesels vallen er altijd harde klappen. Daar wordt duidelijk of je leuke plannetjes gewerkt hebben of niet. Soms zijn die klappen zo hard, dat er iemand failliet gaat, vooral als er 5 of meer spelers zijn. Let op: als dat gebeurt eindigt het spel meteen en kan er wel eens een hele onverwachte winnaar uit de bus komen. Denk daar aan, als je de trekker overhaalt.

Cycloop